ज्येष्ठ नागरिक

आयसीटी उपकरणांद्वारे ई-सेवांमध्ये ज्येष्ठ नागरिकांच्या सक्षमीकरणासाठी जागृती मोहिम / कार्यक्रम

1. प्रारंभ

भारतातील लोकसंख्याशास्त्रीय लाभांश या सर्वांच्या चर्चेसाठी, तरूण लोकांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे. देशात लोकसंख्या २०११ च्या जनगणनेनुसार सुमारे १०४ दशलक्ष वृद्ध व्यक्ती आहेत; ५३ दशलक्ष स्त्रिया आणि ५१ दशलक्ष पुरुष.२०१५-१६ च्या अखिल भारतीय ज्येष्ठ नागरिक संघाने केलेल्या सर्वेक्षणात असे दिसून आले आहे की ३९% एकटे सोडून गेले आहेत किंवा एकटेच राहत आहेत आणि ६०% कुटुंबात राहणाऱ्या वयस्कर वृद्धांना अत्याचार व छळ सहन करावा लागत आहे.विविध आजारांचे,प्रामुख्याने ह्रदयासंबंधित आजारांचे प्रमाण वृद्ध लोकांमध्ये अधिक सामान्यतः आढळून येते.

 

मोबाईल अप्लिकेशन्सच्या वापरामुळे अखंड कौटुंबिक बंधनाची भावना निर्माण होऊ शकते आणि लक्षणीय बचत, भांडणमुक्त बिल पेमेंट्स / युटिलिटी सर्व्हिसेस देखील होऊ शकतात ज्यामुळे जीवनमान आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या सांत्वन पातळीत सुधारणा होईल. शासकीय योजना व उपक्रम याच ठिकाणी आहेत परंतु या उपक्रम व योजनांविषयी जागरूकतेचा अभाव आहे आणि वृद्ध समाजात कार्य करण्यासाठी समग्र धोरण व प्रोग्रामरना प्रोत्साहन देण्याची गरज आहे.

2. उद्दीष्ट

2.1 गरजा, वैयक्तिक माहिती गरजा, सामाजिक गरजा प्रवासाच्या गरजा, सुरक्षितता आणि गोपनीयतेच्या आवश्यकतांव्यतिरिक्त विश्रांती यासंबंधी विविध आवश्यकता पूर्ण करण्यासाठी वृद्ध व्यक्तींमध्ये मोबाइल अनुप्रयोगांबद्दल जागरूकता आणणे.

2.2 वयोवृद्ध व्यक्तींना विविध सरकारी योजना व कार्यक्रमांबद्दल संवेदनशीलता देणे, त्यांचे संरक्षण, स्मार्ट फोनचा वापर, सामान्य फसवणूकीपासून सावधगिरी बाळगणे व सुरक्षितता, प्रतिबंधात्मक व उपचारात्मक आरोग्य सेवेसाठी बनविलेले विविध कायदे, कायदे व त्यांच्या वैयक्तिक कायद्यांविषयी माहिती देणे.

2.3 औरंगाबाद, अकोला, नाशिक, नंदुरबार आणि ठाणे या पाच जिल्ह्यात 300 कार्यशाळा आयोजित करणे.

2.3.1 प्रत्येक कार्यशाळेमध्ये 10 दिवसांच्या कालावधीत (दररोज 4 तास) प्रसारित केला जाईल आणि स्मार्टफोन वापरणे, सामान्य फसवणूक रोखण्यासाठी खबरदारी व सुरक्षा, सरकारी योजनांबाबत संवेदनशीलता, कायदे, कायदे आणि वैयक्तिक कायद्यांबाबत संवेदनशीलता, आरोग्य, वयस्कर व्यक्तींच्या चांगल्यासाठी सामाजिक क्रियाकलाप, योग आणि फिटनेस व्यायाम.

 2.3.2 प्रादेशिक भाषेत सत्रे आयोजित केली जातील (मराठी) जास्तीत जास्त प्रभावासाठी ऑडिओ / व्हिडिओ, सादरीकरण आणि थेट प्रात्यक्षिकांचा वापर करेल.

2.3.3 प्रत्येक सहभागीला पेन, फोल्डर, राइटिंग पॅड, ऑडिओ व्हिडिओ सीडी, पत्रके / पुस्तके आणि स्नॅक्स दिले जातील.

2.4 एनआयईएलआयटीतर्फे मायटीच्या वतीने राबविल्या जाणार्‍या ज्येष्ठ नागरिकांकरिता सामाजिक उपक्रमाबद्दल जागरूकता पसरविण्यासाठी, संभाव्य भागधारकांकडून (एनजीओ, हेल्पएज, बँक, पोस्ट ऑफिस, पंचायत इ.) पाठिंबा नोंदविण्यासाठी ५ मोबिलायझेशन कॅम्प्स (प्रत्येक जिल्ह्यात एक) आयोजित करणे. वरील कार्यशाळांमध्ये ज्येष्ठ नागरिकांचा जास्तीत जास्त सहभाग निश्चित करणे.

2.5 दोन वर्षांच्या कालावधीत या पाच जिल्ह्यांमध्ये 15000 ज्येष्ठ नागरिकांचे सक्षमीकरण करणे.

 

3. परिणाम आणि संभाव्य परिणाम

या प्रकल्पातून, अशी कल्पना केली गेली आहे की सहभागी ज्येष्ठ नागरिक / वृद्ध लोकांचे जीवनमान सुधारू शकेल. यामुळे वयोवृद्ध लोकांमध्ये सहकार्याची भावना जागृत होईल की मायटी, एनआयईएलआयटी आणि इतर बर्‍याच एजन्सी कोणत्याही गरज किंवा आपत्कालीन परिस्थितीत मदत करण्यासाठी तेथे आहेत. अशी अपेक्षा आहे की या जागरूकता इव्हेंट्समुळे त्यांच्या जीवनात आराम मिळू शकेल, तंत्रज्ञानाच्या जगाशी स्वतंत्रपणे व त्रास-मुक्त मार्गाशी संपर्क साधण्यास मदत होईल आणि त्याशिवाय महत्त्वपूर्ण बचत होईल. स्वयंसेवी संस्था आणि सरकारी संस्था यांच्यामार्फत त्यांना दिले जाणारे समर्थन आणि काळजी त्यांना खटला, आर्थिक नुकसान, मानसिक पीडा इत्यादींच्या वेदना कमी करण्यात मदत करेल.

 

4. वितरित व संसाधने

आयसीटी तंत्रज्ञानाचा वापर करून ज्येष्ठ नागरिकांच्या सक्षमीकरणासाठी “ज्येष्ठ नागरिकांसाठी जागृती कार्यक्रम” ची मोहीम राबविली जाईल. कोर्सची सामग्री खालीलप्रमाणे आहेः

 

5. संपर्क तपशील

 

 

 

 

 

Hindi